Chuyển đến nội dung
MecAgentMecAgent
Bài 10.2Tạo hình ban đầuChương 10 · Vật liệu composite

Ép chuyển nhựa và thấm hút

Sợi khô nằm trong khuôn; nhựa lỏng được đẩy vào (RTM) hoặc hút vào bằng chân không (infusion)

Ép chuyển nhựa (RTM) và infusion nhựa đều bắt đầu bằng vải sợi khô đặt trong khuôn. Nhựa lỏng sau đó được đẩy vào dưới áp suất (RTM) hoặc hút vào bằng chân không (infusion) cho đến khi mọi sợi đều thấm đẫm. Thân tàu, cánh tuabin gió và nhiều chi tiết thân xe ô tô được làm theo cách này, không cần prepreg đắt tiền hay nồi hấp autoclave.

Sợi khô vào trước, rồi nhựa lỏng được đẩy hoặc hút qua nóHai mặt cắt: khuôn kín cứng (RTM) và túi chân không (infusion); cùng số bướcÉp chuyển nhựa (RTM): nhựa được đẩy vào khuôn kínnhựabộ phunmặt dòng chảy →máy ép kẹplỗ thông: không khí rasợi ướtsợi khô(preform)kênh gia nhiệt1234Infusion chân không: nhựa được hút dưới túi bằng chân khôngnồi nhựamặt dòng chảy →chân khôngbơmkhông khí bên ngoài ép (khoảng 1 bar)sợi ướttúi chân khônglưới dẫn dòngsợi khôđóng rắn ở nhiệt độ phòng hoặc trong lò1234Sợi (chi tiết)Nhựa lỏngKhuôn, túi, máyNhiệt
So sánh RTM và infusion chân không: hai mặt cắt, cùng bốn bướcCả hai khung dùng chung các số trong vòng tròn của các bước bên dưới. Sợi tô bóng đã thấm nhựa; sợi gạch chéo phía trước mặt dòng chảy vẫn còn khô.

Cách hoạt động

  1. Xếp sợi khô vào. Các lớp vải được đặt vào khuôn, thường được tạo hình sẵn thành preform (phôi sợi khô đã có hình dạng chi tiết). Có thể thêm lõi xốp hoặc gỗ balsa để làm tấm sandwich cứng và nhẹ.

  2. Đóng khuôn. Với RTM, nửa khuôn cứng thứ hai đóng lên trên và máy ép kẹp chặt. Với infusion, một túi nhựa dẻo được dán băng keo lên khuôn một mặt và không khí được hút ra.

  3. Đưa nhựa vào. RTM bơm nhựa đã trộn (nhựa cộng chất đóng rắn) vào ở áp suất thường 1–10 bar, và cao hơn nhiều với RTM cao áp cho ô tô. Với infusion, chân không hút nhựa từ một thùng hở, được hỗ trợ bởi lưới dẫn dòng (lưới thô giúp nhựa lan nhanh).

  4. Điền đầy, đóng rắn và tháo khuôn. Nhựa bò dần về phía trước thành mặt dòng chảy, đẩy không khí ra qua lỗ thoát hoặc cửa hút chân không. Khi nhựa tới cửa ra, cửa vào được kẹp kín. Nhựa đóng rắn (cứng lại nhờ phản ứng hóa học) trong khuôn gia nhiệt, ở nhiệt độ phòng hoặc trong lò; sau đó chi tiết được tháo ra và cắt tỉa.

Thông số chính

Vật liệu
Vải sợi thủy tinh, carbon hoặc aramid (sợi tổng hợp bền chắc); nhựa polyester, vinyl este hoặc epoxy; lõi xốp hoặc balsa
Chi tiết thường gặp
RTM: mui xe và chi tiết thân xe, khung xe đạp, cánh quạt động cơ phản lực; infusion: thân và boong tàu, cánh tuabin gió
Kích thước chi tiết
RTM: từ cỡ lòng bàn tay đến cỡ mui xe; infusion: đến cỡ thân tàu và cánh gió dài hơn 100 m
Độ chính xác
RTM: cả hai mặt được tạo hình, thường trong khoảng ±0,2–0,5 mm; infusion: một mặt chính xác, còn độ dày có thể lệch khoảng 5–10 %
Bề mặt hoàn thiện
RTM: nhẵn cả hai mặt; infusion: nhẵn ở mặt khuôn, có vân ở mặt túi
Số lượng phù hợp
Infusion: từ chiếc đơn lẻ đến vài trăm; RTM: hàng trăm đến hàng chục nghìn mỗi năm
Chi phí khuôn dụng cụ và máy
Infusion: một khuôn cộng vật tư túi dùng một lần, từ vài nghìn USD (chi tiết nhỏ) đến hàng triệu (khuôn cánh gió); RTM: hai khuôn khớp nhau cùng bộ phận phun và máy ép, từ hàng chục nghìn đến hàng triệu USD
Tốc độ
RTM cao áp: vài phút mỗi chi tiết; RTM thông thường: khoảng 15 phút đến vài giờ; infusion: vài giờ đến một ngày, kể cả công đoạn đóng túi

Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

  • Không cần prepreg, tủ đông hay autoclave: chi phí vật liệu và thiết bị thấp hơn
  • RTM cho hai mặt hoàn thiện và độ dày lặp lại ổn định
  • Infusion mở rộng được cho các chi tiết khổng lồ như thân tàu và cánh gió
  • Quy trình kín: ít khói hơn nhiều so với đắp tay hở

Hạn chế

  • Nhựa phải tới mọi góc trước khi gel hóa (bắt đầu đông), nếu không sẽ còn những chỗ khô
  • Khuôn RTM phải chịu được áp suất phun nên nặng và đắt
  • Infusion chỉ cho một mặt đẹp và tốn nhiều vật liệu dùng một lần
  • Hàm lượng sợi và chất lượng thường thấp hơn một chút so với prepreg hấp autoclave

Ứng dụng

  • Hàng hảiThân, boong và thượng tầng tàu
  • Năng lượng gióCánh tuabin gió, loại lớn nhất dài hơn 100 m
  • Ô tôTấm mui carbon, chi tiết thân và khung gầm (RTM cao áp)
  • Hàng không vũ trụCánh quạt động cơ phản lực từ carbon dệt 3D, giá đỡ, cửa và khung
  • Thể thaoKhung và phuộc xe đạp carbon, thuyền kayak

Cách nhận biết

  • Chi tiết RTM nhẵn cả hai mặt, với một rìa mỏng đã cắt tỉa tại chỗ hai nửa khuôn gặp nhau.
  • Chi tiết infusion bóng ở mặt khuôn và có vân lưới mờ hoặc vân vải bóc (peel-ply) ở mặt trong.
  • Những chân nhỏ hoặc vết mài tại nơi cửa vào nhựa và lỗ thoát khí được gắn.
  • Các vỏ rất lớn liền một khối, như thân tàu và cánh gió, không có mối nối nào trên lớp vỏ.

So sánh với

Xem video

SAERTEX Group · Một video giải thích ngắn về các bước RTM

Easy Composites Ltd · Đóng túi, lưới dẫn dòng và mặt dòng chảy di chuyển, từ đầu đến cuối

TPI Composites · Infusion quy mô khổng lồ trong một nhà máy cánh gió

TIME Bicycles · RTM dùng để làm khung xe đạp carbon

Xem ảnh thật

Ghi nhớ

  • Sợi khô vào trước; nhựa lỏng theo sau.
  • RTM đẩy nhựa vào khuôn kín cứng; infusion hút nhựa dưới túi bằng chân không.
  • Rẻ hơn prepreg và autoclave, và đủ lớn cho thân tàu và cánh gió.

Dùng thử

Đưa AI vào công việc CAD của bạn.

Dựng chi tiết, tạo bản vẽ và tự động hóa công việc lặp lại ngay trong phần mềm CAD của bạn.